Kenya ayaa Axadda, 25-ka Oktoobar, bilaabi doonta in karantiilka laga saaro dadkii ugu horreeyay ee la geliyay kormeerka caafimaad kaddib markii dalka laga xaqiijiyay kiiskii ugu horreeyay ee Ebola, sida ay sheegtay Wasaaradda Caafimaadka.
Kenya ayaa 6-dii Oktoobar xaqiijisay kiiskii ugu horreeyay ee Ebola, kaas oo ahaa nin Kenyan ah oo 40 jir ah, kana soo safray Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo 3-dii Oktoobar. Ninkan ayaa geeriyooday 5-tii Oktoobar.
Baaritaannada caafimaadka ayaa xaqiijiyay in uu ku dhacay fayraska Ebola nooca Bundibugyo. Tan iyo markii la helay kiiskii ugu horreeyay, Kenya ayaa xaqiijisay sagaal kiis.
Warbixin ay Arbacadii soo saartay, Wasiirka Caafimaadka, Aden Duale, ayaa sheegay in siddeedda bukaan ay si wanaagsan uga jawaabayeen daaweynta, xaaladdooduna ay deggan tahay.
Aggaasimaha Guud ee Caafimaadka, Patrick Amoth, ayaa sheegay in dadka ugu horreeyay ee karantiilka la geliyay laga saari doono Axadda, kaddib marka ay dhammaystaan muddada khasabka ah ee 21-ka maalmood ah ee lala socdo xaaladdooda caafimaad.
Waxa uu sheegay in hawshan ay hoggaamin doonto Machadka Qaranka ee Caafimaadka Dadweynaha Kenya KNPHI.
Sida ay sheegtay Wasaaradda Caafimaadku, ilaa 20-ka Oktoobar waxaa la aqoonsaday lana karantiilay 134 ka mid ah 135-kii qof ee xiriirka la lahaa dadka uu cudurku ku dhacay.
Amoth ayaa sheegay in Kenya aysan weli wajahayn faafitaan Ebola ah, balse uu dadweynaha ugu baaqay inay feejignaadaan inta ay hay’adaha caafimaadku sii wadaan la socodka xaaladda.
Amoth ayaa hadalkan ka sheegay kulan wada-tashi ah oo uu la yeeshay bahwadaagta caafimaadka ee ka qayb qaadanaya dadaallada lagula tacaalayo Ebola.
Waxa uu sheegay in haddii aan la xaqiijin kiisas cusub, Kenya ay bilaabi doonto tirinta rasmiga ah ee 42-ka maalmood ee looga baahan yahay in dalka lagu dhawaaqo inuusan ka jirin Ebola, marka la buuxiyo shuruudaha loo dejiyay.
Hay’adda Caafimaadka Adduunka WHO ayaa shuruud uga dhigta in 42 maalmood oo xiriir ah aan la helin kiis cusub oo la xaqiijiyay ama looga shakisan yahay Ebola, si loogu dhawaaqo in faafitaankii cudurku dhammaaday.
Muddadani waxay laba jibbaar ka badan tahay muddada ugu badan ee 21-ka maalmood ah ee uu fayrasku ku dhex qarsoomi karo jirka qofka ka hor inta aysan calaamaduhu soo bixin.
Tirinta 42-da maalmood waxay bilaabataa maalinta ka dambaysa marka bukaankii ugu dambeeyay ee la xaqiijiyay uu laba jeer oo xiriir ah laga waayo cudurka , iyadoo labada baaritaan ay u dhexayso ugu yaraan 48 saacadood. Haddii bukaanku geeriyoodo, tirintu waxay bilaabataa maalinta ka dambaysa aas ammaan ah oo sharaf leh.
Si kastaba ha ahaatee, dhammaadka faafitaanka cudurku macnaheedu ma aha in la joojinayo dabagalka caafimaadka. WHO waxay ku talinaysaa in la sii wado kormeerka firfircoon iyo kan joogtada ah, oo ay ku jiraan baaritaanka meydadka marka laga shakiyo Ebola, muddo ugu yaraan lix bilood ah kaddib marka lagu dhawaaqo in faafitaanku dhammaaday.
Hay’addu waxay sidoo kale ku talinaysaa in dadka ka bogsada cudurka loo sii fidiyo daryeel caafimaad iyo taageero muddo ugu yaraan 18 bilood ah.
Duale ayaa sheegay in dadaallada Kenya ee lagula tacaalayo cudurku ay weli xooggan yihiin. Waxa uu intaa ku daray in qaybta cudurrada faafa ee Isbitaalka Qaranka ee Kenyatta laga hirgeliyay shaybaar gaar ah oo lagu sameeyo baaritaannada joogtada ah ee bukaannada laga daweynayo Ebola.
Nooca Bundibugyo ma laha tallaal la ansixiyay ama daaweyn gaar ah oo si toos ah u beegsanaysa fayraska. Sidaas darteed, daryeelka bukaannadu wuxuu diiradda saarayaa taageeridda jirka, oo ay ka mid yihiin dib u buuxinta dheecaannada jirka, yaraynta calaamadaha cudurka iyo daaweynta caabuqyada kale ee ka dhalan kara. Dhanka kale, waxaa socda tijaabooyin caafimaad oo lagu qiimeynayo tallaallo cusub oo suuragal ah.
Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo ayaa 15-kii May xaqiijisay faafitaanka hadda socda ee Ebola nooca Bundibugyo. Tan iyo markaas, dalkaas waxaa laga diiwaangeliyay in ka badan 9,500 oo kiis oo la xaqiijiyay iyo in ka badan 4,600 oo dhimasho ah, sida ku cad tirooyinka la bixiyay.
