Madaxweyne William Ruto ayaa Arbacadii isugu yeeray daneeyayaasha Wasaaradda Waxbarashada Aqalka Madaxtooyada, Nairobi, kulan heer sare ah oo loogu talagalay in wax looga qabto caqabadaha muhiimka ah ee ka jira waaxda waxbarashada dalka, oo ay ku jiraan maalgelinta dugsiyada, dib-u-habaynta, iyo hirgelinta xeerarka.
Madaxweyne Ruto ayaa xaqiijiyay ballanqaadka maamulkiisa ee ah in la xoojiyo waaxda waxbarashada, isagoo ku tilmaamay inay tahay tiir muhiim u ah kobaca dhaqaalaha muddada dheer ee Kenya iyo horumarka bulshada.
Wuxuu ku nuuxnuuxsaday muhiimadda ay leedahay isla xisaabtanka, hufnaanta, iyo iskaashiga ka dhexeeya hay’adaha dowladda iyo daneeyayaasha waxbarashada si loo hubiyo in kheyraadka si wax ku ool ah uu u gaaro ardayda.
Intii lagu guda jiray kulanka, Wasiirka waxbarashada Migosi Ogamba wuxuu iftiimiyay marxalado waaweyn oo ka mid ah dib-u-habaynta waxbarashada ee dowladda.
“Markii ugu horreysay, 44 bilyan ayaa loo fasaxay dugsiyada hoose, dhexe iyo sare ka hor inta aan machadyada dib loo furin usbuucan, taasoo ka dhigan 50 boqolkiiba wadarta maalgelinta sanadkan,” ayuu yiri.
Intaa waxaa dheer, 5.6 bilyan ayaa la siiyay shirkadaha buugaagta daabaca si loo hubiyo in buugaagta waxbarashada ee waqtiga ku habboon la siiyo dalka oo dhan, taasoo hubinaysa in ardaydu ay helaan agabka waxbarashada ee lagama maarmaanka ah laga bilaabo maalinta ugu horreysa ee fasallada.
Madaxweyne Ruto ayaa sidoo kale iftiimiyay horumarka laga sameeyay taageeridda macallimiinta. Si loo fuliyo ballanqaadka dowladda, 25,000 oo macallin ayaa la dallacsiiyay, 24,000 oo macallimiin cusub ahna waxay iska xaadirin doonaan fasallada dabayaaqada bishan.
Tani waxay tirada guud ee macallimiinta la shaqaaleeyay tan iyo 2023-kii ka dhigaysaa 100,000, taasoo ah tallaabo loogu talagalay xoojinta awoodda waxbaridda iyo hagaajinta natiijooyinka waxbarashada.
Kulanku wuxuu ku soo beegmayaa iyadoo ay sii kordhayaan doodda dadweynaha ee ku saabsan bixinta kharashka waxbarashada, meelaynta macallimiinta, iyo dib-u-habaynta manhajka.
Aqalka madaxtooyada ayaa sheegay in kullamo dheeraad ah oo lala yeesho daneeyayaasha waxbarashada ay sii socon doonaan iyadoo dowladdu ay ka shaqeyneyso hirgelinta xalal waara oo loo helo caqabadaha muddada dheer soo jiray ee waxbarashada.
